Laat de bal het werk doen: hoe je verkiezingsdebatten goed leidt

Ik kan me ongeveer een voorstelling maken van hoe je nu naar deze  blog op de site van BM kijkt: hoogstwaarschijnlijk met een mix van verbazing en afgrijzen. De Provinciale Statenverkiezingen zijn nou niet bepaald de Nederlandse Superbowl. En toch kijk ik er dus al heel lang naar uit.
Sinds de opkomst van Fortuyn boeit de Nederlandse en internationale politiek me mateloos. Politiek actief zal ik niet worden, daar heb ik geen enkele behoefte aan. Wat ik wél wil: het politieke spel doorgronden. Zien hoe de hoofdrolspelers daarin acteren. En het allerbelangrijkst: duidelijk krijgen wat ze met dit land willen en hóe ze dat willen bereiken.

Daar zijn politieke debatten bij uitstek geschikt voor. Toen bij regionale omroep Rijnmond een aantal jaar geleden de vraag werd gesteld wie tientallen lokale debatten wilde gaan leiden in kleine tot grote gemeenten, stak ik meteen mijn vinger op. Het werd een uiterst gevarieerde ‘tournee’: van debatten over de rol van LHBTI’ers in een christelijke gemeente als Hardinxveld-Giessendam, tot een felle discussie over vluchtelingenopvang in Dordrecht.

Bij die debatten leerde ik wat je als debatleider moet kunnen: heel goed luisteren, kaderen, het tempo bepalen. En, zoals Jeroen Pauw het ooit zei: “Laat de bal het werk doen.” Het draait niet om jou, maar om de politici. Het ergste dat er wat mij betreft kan gebeuren, is dat je als debatleider begint te lijken op een debatdeelnemer.

Mijn aanpak is sindsdien onveranderd. Ik probeer me te verplaatsen in de kijker of luisteraar thuis, de kiezer dus. Wat zou die nu willen weten? Politici van links tot rechts komen op televisie te vaak weg met nietszeggende oneliners of vaag omschreven plannetjes, vind ik. Bevráág ze daarop. Zonder duidelijkheid valt er weinig te kiezen, en wordt het ook nog eens bijzonder saai om naar te kijken of luisteren. Laten we dat vooroordeel over politieke debatten alsjeblieft niet bevestigen…

De afgelopen Tweede Kamerverkiezingen leidde ik onder meer een debat in Nieuwspoort. En in maart, voor de gemeenteraadsverkiezingen, deed ik het grote Rotterdam-debat, met vijftien deelnemende partijen. Elke keer weer een uitdaging, maar ook één waar ik me met liefde in vastbijt. Dat begint al weken voorafgaand aan het debat, met het doorspitten van alle verkiezingsprogramma’s. Zodat je feiten tegen politici kunt aanhouden, in plaats van de zoveelste mening.
17 maart 2027 dus, dan gaat het weer gebeuren. Inmiddels weet ik dat ik ook rond die verkiezingen weer allerlei leuke dingen mag gaan doen. Ik kan niet wachten.

Olivier de Neve
Presentator en journalist bij onder andere NOS en DPG Media, radio-dj en dagvoorzitter