Gelukkig: freelancers keren (langzaam) weer terug in de media

Als freelance presentator en journalist krabde ik me de afgelopen jaren wel een paar keer achter de oren. Zou mijn werkpraktijk nog wel blijven bestaan? Immers: freelancen zou per 1 januari 2026 grotendeels niet meer mogen en kunnen. Opdrachtgevers werden onrustig, bang voor dreigende boetes en naheffingen door de Belastingdienst. Ze besloten aanzienlijk minder freelancers in te huren, of daar zelfs helemaal maar mee te stoppen. Veel van mijn collega-freelancers in de journalistiek kozen eieren voor hun geld: ze gingen in dienst bij een mediaorganisatie, of kozen voor een heel ander vak.
Mijn gevoel was steeds: het zal zo’n vaart wel niet lopen. Even door de zure appel heen bijten. Daarna zou wel duidelijk worden dat er maar weinig organisaties écht zonder freelancers kunnen.

Er was vooral veel onduidelijkheid over de twee soorten freelancers. Aan de ene kant heb je de mensen die eigenlijk in dienst willen en zouden moeten zijn, maar (al dan niet moedwillig) door opdrachtgevers aan het freelance-lijntje gehouden worden. Die schijnzelfstandigen moet je beschermen en in dienst nemen.
Aan de andere kant staan mensen zoals ik: de overtuigd zelfstandigen. Een veel voorkomend misverstand is dat dit mensen zijn die in een soort luilekkerland willen vertoeven. Integendeel, zou ik zeggen. Ik wil harder werken dan de 36 uur van omroep-CAO’s. Ik wil dolgraag de ene dag radio maken, dan weer televisie, en dan weer vlammen op een podium als dagvoorzitter. Dat kan nu eenmaal niet bij één werkgever. En van die brede ervaring profiteren mijn opdrachtgevers ook weer. Daarnaast accepteer ik dat er bij freelancen ook risico’s en kosten horen.

Inmiddels zie ik dat er bij allerlei mediaorganisaties weer freelancers worden ingezet. De schijnzelfstandigheid is, waar daar al mogelijk sprake van was, aangepakt. De echte freelancers zijn overgebleven. Zij maken duidelijke afspraken met hun opdrachtgevers over wat er wél en niet kan.
Zijn we er dan al? Nee, dat zeker ook niet. Er heerst nog steeds onduidelijkheid over de regels en sommige mediaorganisaties nemen liever het zekere voor het onzekere. Het kabinet werkt nu aan een nieuwe Zelfstandigenwet, die hopelijk meer vragen gaat beantwoorden dan nieuwe opwerpt. Gelukkig zijn er organisaties zoals journalistenvakbond NVJ, die een broodnodige vinger aan de pols houden. En ik help ze daar, als overtuigd freelancer, graag bij.

Olivier de Neve
Presentator en journalist bij onder andere NOS en DPG Media, radio-dj en dagvoorzitter