Concrete vragen, lokale antwoorden
Ik vertelde gisteren kort dat ik de afgelopen periode het experiment ‘KiesKennis’ heb geleid: een landelijke, conversationele AI-gemeenteraadsverkiezingschatbot, opgebouwd vanuit publieke journalistieke waarden.
De vraag die ik tijdens dit project het meest kreeg, is simpel: wanneer is het bouwen van zo’n bot nu écht de moeite waard? Met andere woorden: bedien je jouw publiek hier daadwerkelijk beter mee? Vandaag kijken we naar een aantal concrete resultaten uit dit project om daar richting aan te geven.
KiesKennis heeft tot aan de gemeenteraadsverkiezingen ongeveer twee weken online gestaan en is binnen acht provincies in Nederland ingezet. Het gebruik nam richting de gemeenteraadsverkiezingsdag dagelijks gestaag toe, met een piek op de dag zelf. In totaal beantwoordde de bot 43.943 vragen. Opvallend was dat gebruikers de toepassing niet zozeer als experiment benaderden, maar direct gebruikten om concrete politieke vragen te stellen.
Wat verder opvalt, is waar die vragen over gingen. Ze richtten zich zelden op politiek in brede zin, maar vrijwel altijd op situaties in de eigen leefomgeving. Mobiliteit was landelijk bijvoorbeeld het meest bevraagde thema in de bot, met daarbinnen een sterke focus op lokale kwesties zoals parkeergeld en fietsinfrastructuur.
Gebruikers beperkten zich in hun uitvraag ook niet tot de bekende partijen: informatie over meer dan 1.300 verschillende partijen werd opgevraagd, verspreid over 186 gemeenten. Daarbij zochten gebruikers vaak niet specifiek naar één partij, maar vergeleken zij juist wat verschillende lokale partijen over hetzelfde onderwerp zeiden.
Niet meer informatie, maar betere toegang
In feedback van gebruikers (N=784) zagen we een duidelijk positief ervaringspatroon. Die waardering zat vooral in de transparante, directe en passende beantwoording van vragen en in de direct controleerbare bronnen. Dat bevestigt waar de behoefte ligt: niet méér informatie, maar toegang tot informatie die direct aansluit op de concrete vraag van de gebruiker. Dát is waar dit soort AI-toepassingen meerwaarde bieden ten opzichte van traditionele journalistieke vormen.
Betekent dit dat iedere journalistieke organisatie nu direct een eigen AI-zoekbot moet lanceren om in die behoefte te voorzien? Nee. Maar gezien het toenemende gebruik van dit soort toepassingen bij het publiek en de mogelijke impact op journalistiek, is het voor organisaties wel essentieel om zich hier weloverwogen toe te verhouden. Organisaties zullen actief moeten experimenteren met zowel interne als externe AI-toepassingen om te begrijpen hoe hun journalistiek via deze systemen het publiek bereikt en wat dat betekent voor bereik, zichtbaarheid en vertrouwen.
In die praktijk blijkt dat de uitdaging niet alleen technisch is, maar juist ook journalistiek. Precies dat werk ik morgen verder uit.
Nadeche Orie
Hoofd Digitaal & Innovatie bij Rijnmond