AI als nieuw mediakanaal

De discussie over AI bij journalistieke organisaties wordt nog te vaak naar binnen getrokken. Het gaat over hoe we het toepassen in ons maakproces, wat het oplevert en of we het journalistiek kunnen verantwoorden. Logische vragen, maar ze missen waar de echte verandering plaatsvindt: bij het publiek.
Dáár verschuift iets fundamenteels. Journalistiek wordt steeds minder gevonden via artikelen, sites of apps, en steeds vaker via een vraag aan een AI. Voor veel mensen is dat niet alleen het begin van hun zoektocht, maar ook waar die stopt. In plaats van meerdere bronnen te openen, krijgen ze één gegenereerd antwoord dat als voldoende wordt ervaren. Niet als samenvatting, maar als vervanging.

Filter
Daarmee verandert de rol van journalistiek. AI schuift tussen redactie en publiek, niet als hulpmiddel, maar als filter. Een laag die bepaalt wat zichtbaar wordt, wat verdwijnt en in welke vorm informatie nog aankomt. In die rol functioneert AI steeds meer als een mediakanaal.
Dat heeft directe gevolgen. Als het antwoord los komt te staan van de bron, wat betekent dat voor journalistieke merken? Als mensen niet meer doorklikken, waar bouw je dan nog bereik op? En als journalistiek opgaat in een gegenereerd geheel, wie krijgt dan het vertrouwen van het publiek? Dat zijn geen vragen voor later, maar voor nu.

Vanuit die gedachte hebben we bij Rijnmond, samen met de RPO en zeven andere regionale omroepen, de afgelopen periode het verkiezingsexperiment KiesKennis uitgevoerd. Een conversationele AI-zoekmachine, gebouwd om te begrijpen wat er gebeurt als journalistiek via zo’n laag het publiek bereikt. De komende week deel ik de belangrijkste inzichten uit dat experiment in deze blog. Met één centrale vraag: als AI het antwoord wordt, wat blijft er dan over van de rol van journalistiek?

Nadeche Orie
Hoofd Digitaal & Innovatie bij Rijnmond