En… actie!
Tijdens de opnameperiode van Het verhaal van Nederland – de Tweede Wereldoorlog werk ik bij Tuvalu Media verder op de redactie. Maar heel soms verruil ik mijn bureau voor een dag op de set, om te zien hoe collega’s de scripts tot leven brengen.
Op een regenachtige oktoberdag loop ik de set op van de Grebbelinie, 10 mei 1940. De figuratiebegeleiding is druk in de weer met tientallen figuranten in militaire uniformen. Loopgraven zijn tot in detail nagebouwd door het art-team. Even verderop zorgt het make-upteam ervoor dat de acteurs er overtuigend gewond uitzien. Portofoons kraken terwijl de crew overlegt, productieassistenten haasten zich van de ene naar de andere kant van de set en de opnameleider stemt af met alle departementen.
Langzaam valt alles op zijn plek. Dan wordt het stil. Vanaf dit moment ligt het in handen van regisseur Marc Willard en DOP Jacco van Ree. De camera staat, het licht klopt, de spanning is voelbaar. De camera-assistent stapt naar voren met de filmklapper: ‘Scene 5. Take 1. En… actie!’
Waar je zou verwachten dat acteurs nu hun tekst inzetten, blijft het stil. In dit format is er namelijk maar één stem: die van de verteller. De acteurs moeten het doen zonder woorden. Aan de regisseur de taak om het verhaal tóch te laten spreken. Niet met zinnen, maar met blikken en subtiele gebaren.
De militairen kijken angstig om zich heen. Fracties van aarzeling. Een nauwelijks zichtbare trilling in een hand. De Duitse aanval op Nederland is begonnen. ‘En… cut!’
Deze scène werd opgenomen voor de tweede aflevering van Het verhaal van Nederland – de Tweede Wereldoorlog, die drie weken geleden werd uitgezonden. De dag na de uitzending nam een collega bij Tuvalu Media een bijzondere brief mee naar kantoor. De brief was geschreven door haar grootvader, die als militair diende tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Datum: 10 mei 1940. Grebbelinie. In de brief beschreef hij de angst die hij voelde toen duidelijk werd dat Duitse troepen de Nederlandse grens hadden overschreden. Toen hij honderden Duitse vliegtuigen boven zich zag vliegen. Toen hij zich realiseerde dat hij binnen korte tijd zelf moest gaan vechten.
Toen de moeder van mijn collega de uitzending keek, werd de angst die haar vader had gevoeld ineens tastbaar: niet langer alleen in woorden, maar nu ook in beeld. Ze dook in oude dozen op zolder en vond de brief terug, met de wens om hem met ons te delen.
Het was niet alleen bijzonder om zo’n historische brief te mogen lezen, maar voor ons als makers ook een bevestiging van de kracht van deze serie. Een bevestiging dat die dag op de set meer was dan alleen een werkdag.
Noa van de Klundert
Redacteur Het verhaal van Nederland