Special Media Awards: “Het wordt tijd dat Hilversum dit talent omarmt”
Toen de Special Media Awards dreigden te verdwijnen, weigerde oprichtster Sonja Heijkamp de handdoek in de ring te gooien. Twee jaar lang vocht ze achter de schermen voor het voortbestaan van de landelijke prijsuitreiking voor mediamakers met een verstandelijke beperking. Waarom weigerde zij dit initiatief op te geven? Wat drijft haar om te strijden voor een groep die in de media nog te vaak over het hoofd wordt gezien? Een portret van een vrouw met een missie en haar dringende oproep aan de Nederlandse media-industrie: “Kom bij ons aan tafel.”
Na afwezigheid van bijna twee jaar maken de Special Media Awards hun rentree. Op dinsdag 20 oktober vormt Gooiland Events in Hilversum het decor voor de feestelijke awardshow gepresenteerd door Irene Moors, Kevin van den Berg en Roel Imfeld. Want ook al staan diversiteit en inclusie hoog op de media-agenda, toch is er nog veel te weinig kruisbestuiving tussen mediabedrijven en mensen met een verstandelijke beperking, voor én achter de schermen. Juist voor hen richtte Sonja Heijkamp in 2018 de Special Media Awards op. “Voor deze mediamakers zijn deze awards zo onwijs belangrijk. Wat er gemaakt wordt, doet ertoe.”
Niet op de rem
De Special Media Awards ontstonden acht jaar geleden bij de zorgorganisatie waar Heijkamp werkzaam is. Na vijf succesvolle edities trok de garantsteller achter de Special Media Awards de stekker eruit. Heijkamp gaf zich echter niet zo snel gewonnen. Twee jaar lang zocht ze intensief naar een externe partij of omroep die het evenement wilde adopteren, maar niemand durfde de financiële en organisatorische verantwoordelijkheid aan.
Heijkamp stond voor een keuze: de handdoek in de ring gooien of doorstrijden en met belanghebbenden een stichting oprichten. Met steun van dezelfde zorgorganisatie en oud-collega’s in de RVT werd het dat laatste: Stichting Special Media. Dat Heijkamp twee jaar lang wilde vechten voor dit initiatief komt van diep. “Er zit iets intrinsieks in mij dat weigert te accepteren hoe deze doelgroep in de maatschappij en specifiek in de media, wordt behandeld. Mensen met een verstandelijke beperking delven áltijd het onderspit. Er is altijd als laatste aandacht voor hen.”
“Mensen met een verstandelijke
beperking delven áltijd het onderspit”
Wat Heijkamp dagelijks online ziet gebeuren, motiveert haar misschien nog wel het meest. Terwijl de mediawereld de mond vol heeft van diversiteit en inclusiviteit, is de praktijk voor mediamakers met een beperking vaak bikkelhard. “Op platforms als Dumpert of in de reacties op social media worden mensen met een beperking vaak online gepest, uitgelachen en belachelijk gemaakt. Dat raakt me diep. Ze worden niet serieus genomen, terwijl er zóveel talent tussen loopt.”
Kansen versus risico
Volgens Heijkamp ligt de nadruk in de zorgsector bij mediagebruik nog te vaak op de risico’s: online haat, misbruik of overprikkeling. Dat is logisch en niet geheel onterecht. De stichting focust zich op mediawijsheid en veilig internetgebruik voor zorgprofessionals en familie, maar draait die angst bij de Special Media Awards bewust om. “Met de awards willen we juist creativiteit vieren. De mediamakers hebben een unieke stem en een eigen perspectief op de wereld. Dat verdient een podium.”
Voor Heijkamp zit de meerwaarde van de Special Media Awards niet in de glimmende trofee, maar in de psychologische impact op de makers én hun omgeving. “De media focussen bij deze doelgroep bijna altijd op wat ze niet kunnen, of op de zorg die ze nodig hebben. De awards draaien de rollen om. We geven mensen een podium en nemen hen serieus als professionals.”
Impact
De impact daarvan is voelbaar. Heijkamp herinnert zich de tranen en de emoties in de zaal tijdens eerdere edities. “Je moet je voorstellen: je krijgt een kind met een beperking. Je hele leven staat in het teken van zorg, doktersbezoeken en uitdagingen op school. Je bent gewend dat je kind buiten de boot valt. En dan staat datzelfde kind ineens in een galajurk of strak pak op een rode loper in Hilversum als winnaar of genomineerde van een award. Dát is waarom ik niet mocht opgeven. Ik kon die gezichten niet in de kou laten staan.”
“Dát is waarom ik niet mocht opgeven. Ik
kon die gezichten niet in de kou laten staan”
Het werken met deze doelgroep is volgens Heijkamp bovenal ontzettend leuk en dankbaar, maar heeft soms ook een gebruiksaanwijzing. Voor de professionele vakjury bestaande uit Boris van der Ham, Amber Brantsen, Jay Jay Boske, Pieter Busman, Dinja Pannebakker en Sanne en EJ is het evenement een unieke ervaring waar ook de nodige flexibiliteit wordt gevraagd. Waar zij in de reguliere media-industrie gewend zijn aan strakke kaders en formele omgangsvormen, moeten zij zich bij de Special Media Awards voorbereiden op een doelgroep die puur, onbevangen en uiterst direct reageert.
De mediamakers laten zich niet leiden door Hilversumse conventies; hun enthousiasme, teleurstelling of feedback is vaak 100% filterloos en oprecht. Dat vraagt van de juryleden niet alleen een scherp oog voor mediatalent, maar vooral het vermogen om met humor en empathie dit avontuur aan te gaan. “Deelnemers berichten de vakjury via hun persoonlijke social media kanalen boos en blij, afhankelijk van de uitslag”, zegt Heijkamp lachend. “Daar hebben we van geleerd tijdens de vorige edities. We lichten de jury daar nu over in. Het hoort erbij.”
Oproep aan Hilversum
Nu de awards met de oprichting van de stichting zijn gered en vanaf 1 september de nieuwe inschrijfperiode startte, richt Heijkamp haar vizier rechtstreeks op de beslissers in Hilversum. Haar oproep aan omroepen, productiehuizen en mediadirecteuren is even helder als dringend: stop met het safe invullen van inclusiviteit quota en durf écht contact te maken.
“Hilversum heeft de wettelijke en maatschappelijke plicht om inclusiever te worden, onder andere door het VN-verdrag en de eisen door het Commissariaat van de Media. Mijn oproep aan partijen als RTL, de publieke omroepen en grote producenten is: ga samen met ons op ontdekkingstocht.” Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. “Mag ik een keer met een groepje cliënten op visite komen om daar samen over te brainstormen? Jullie hebben de werkvloer, ik heb de mediamakers.”
Voor en achter de schermen
Het is haar missie om niet alleen te strijden voor talent met een verstandelijke beperking vóór de camera, maar juist ook daarachter. “We hebben de afgelopen jaren zelf gebouwd aan een decor op dagbestedingen. Hoe tof zou het zijn als er ruimte is bij een decorbedrijf dat zegt: Joh, we gaan elke vrijdagmiddag met een decor aan de slag en dan mogen er drie komen helpen schilderen.” Het zijn volgens Heijkamp praktische voorbeelden van hoe de brug tussen de stichting en de media kan worden geslagen. “Als ik daar op de koffie mag komen, dan zouden we kunnen kijken of zoiets haalbaar is. Ik hoop oprecht dat mediabedrijven worden geraakt en ervaren hoeveel plezier het oplevert om met deze mediamakers samen te werken. Het is leuk, hartverwarmend, maar ook ingewikkeld; het is eigenlijk alles ineen.”
De herstart van de Special Media Awards op 20 oktober belooft in elk geval een krachtig statement te worden: waar een wil is, is een weg en creativiteit kent geen beperking.
Sinds 1 september is de inschrijving geopend voor mediamakers uit het hele land, tot 17 september om 17.00 uur. Makers kunnen hun werk insturen in diverse categorieën, waaronder social media, fotografie, video en podcast. Een onafhankelijke vakjury zal zich vervolgens buigen over de inzendingen, waarna de genomineerden op 24 september bekend worden gemaakt.
Tekst: Sanne Savelsbergh/BM
Fotografie: Mirjam de Jong, Koen Kuik, Hans Tak
