AI herordent mediasector: welke positie kiest Nederland?

Media Campus NL, Gemeente Hilversum en ROM Utrecht Region voerden een verkenning uit die voortbouwt op de Innovatieagenda 2022. De op 23 maart gelanceerde ‘Toekomstvisie & Innovatieagenda NL Mediacluster 2040’ is het resultaat: een initiatief met één doel: samen de regie terugpakken. In een tijdperk waarin AI zelf content kan genereren en redactionele taken kan uitvoeren, verschuift de vraag van wie iets maakt naar wie bepaalt wat we zien, geloven en vertrouwen. Dit heeft directe gevolgen voor Nederland. Economisch, doordat waarde verschuift naar technologie, data en AI. Maatschappelijk, doordat vertrouwen en herkomst van informatie steeds belangrijker worden, ook als economische factor.

Kwetsbaar
Het is dichterbij dan je denkt. Alles wat je ziet en leest, wordt straks live voor je samengesteld. Op basis van wie je bent, waar en wat je nodig hebt. AI creëert content die precies bij jou past. Met deze synthetische media verschuift waarde nóg verder naar wie de onderliggende architectuur bezit. Tegelijk is dit ook een geopolitiek vraagstuk. Afhankelijkheid van niet-Europese technologie-infrastructuur maakt Nederland kwetsbaar; zowel strategisch, economisch als democratisch. Daarom is het nú tijd voor de Nederlandse mediasector om mee te bouwen aan het systeem waarin data, technologie en creatie samenkomen.

Waar de mediasector in Den Haag decennialang werd gezien als cultuursector, past deze jas allang niet meer. Media beïnvloeden hoe we informatie krijgen, hoe we keuzes maken én hoe de democratie en de economie functioneren. Media vormen een systeemlaag onder onze samenleving.

Het is geen investeringsvoorstel
of grote belofte, maar stelt de sector
als geheel voor een heldere keuze

Jeroen van Mastrigt stelde daarom samen met Media Campus NL, ROM Utrecht Region en de gemeente Hilversum de ‘Toekomstvisie & Innovatieagenda NL Mediacluster 2040’ op. Het is geen investeringsvoorstel of grote belofte, maar stelt de sector als geheel voor een heldere keuze: gebruiker blijven van platform-architecturen die anderen bouwen óf de AI-transitie aangrijpen om mede-architect te worden van de Europese digitale media-infrastructuur.

De ambitie is in elk geval helder: richting 2040 groeit het Nederlandse media-ecosysteem uit tot een geïntegreerde creatieve technologiesector van Europese betekenis met Hilversum als één van de plekken waar dit samenkomt.

Paradox
Nederland is een internationaal medialand van formaat. Ons kleine kikkerlandje heeft iets dat je niet zomaar kopieert: het vermogen om technologie, creativiteit en ondernemerschap te verbinden en wereldwijd op te schalen. Nabijheid maakt snelheid van samenwerken mogelijk die grotere landen ons niet nadoen. Maar hier zit ook meteen de paradox. Dit krachtige ecosysteem werkt in silo’s. Er is geen gedeelde strategische visie binnen creatie, technologie en economie en óók geen eenduidige stem richting Den Haag of Brussel. De potentie is er, maar wordt nog niet op schaal georganiseerd.

‘Toekomstvisie & Innovatieagenda NL Mediacluster 2040’ vertaalt de ambitie naar een Innovatieagenda met zeven concrete actielijnen die elkaar onderling versterken: van talent en R&D tot infrastructuur, ondernemerschap en internationalisering. Centraal staat het versterken van de MediaTech-laag in het ecosysteem; de laag waar data, technologie en creatie samenkomen en waarde ontstaat. Dit vraagt om gerichte samenwerking tussen sector, kennisinstellingen en overheid. Niet in losse projecten, maar in een samenhangende aanpak. De komende periode staat in het teken van uitvoering: het verbinden van bestaande initiatieven, het verder uitwerken van de actielijnen en het versterken van het MediaTech-ecosysteem.

Strategische systeemsector
Het gelijktijdig gepresenteerde manifest, ondertekend door onder meer omroepen, producenten, technologiebedrijven, kennisinstellingen en systeempartners, benadrukt dat media een strategische systeemsector is. Cultureel én technologisch en als wezenlijke pijler onder het toekomstige verdienvermogen en de samenleving. Tijdens de lancering is het manifest overhandigd aan Youssef Louakili, Directeur-Generaal Cultuur en Media van het Ministerie van OCW. De vraag is niet óf deze transitie plaatsvindt, maar hoe Nederland zich positioneert. Dat vraagt om keuzes en om partijen die willen meebouwen. www.mediacampus.nl

Tekst: Marianne ter Mors/BM
Foto’s: Jacq Roos