Een jaar lang Samen 80

In het kader van het gezamenlijke jubileum presenteerden de drie omroepen op 19 januari het visual radioprogramma Samen 80, van 13.00 tot 18.00 uur gelijktijdig te horen en te zien, zowel online via de app en website als op radio en tv. Samen 80 werd uitgezonden vanuit de oude radiostudio van de RON in het hart van Groningen, in het Prinsenhof. In het programma klonk muziek uit de drie provincies en was er elk half uur actueel regionaal nieuws, aangeleverd door de redacties van de omroepen. Daarnaast waren verslaggevers van Omrop Fryslân, RTV Noord en RTV Drenthe op pad in de regio, werden de rijke archieven van de omroepen opengesteld en konden luisteraars actief meedoen door berichten te sturen. Ook was er ruimte voor een Noordelijke quiz.

3 Provinciën Wandeltocht
Samen 80 draait niet alleen om het verleden, maar vooral om de gezamenlijke toekomst van Omrop Fryslân, RTV Noord en RTV Drenthe. Het jubileumjaar laat zien hoe de drie omroepen, vanuit een gedeelde geschiedenis, ook vandaag de dag samenwerken aan regionale journalistiek en verhalen die mensen in het Noorden verbinden.
Die samenwerking krijgt gedurende het jaar op verschillende manieren vorm. Zo maakten de drie omroepen op zaterdag 9 mei een gezamenlijke radio-uitzending tijdens de 3 Provinciën Wandeltocht in Bakkeveen. Vanaf het start- en finishterrein bij Dundelle stonden ontmoeting, beweging en de verbondenheid tussen Fryslân, Groningen en Drenthe centraal. De jaarlijkse wandeltocht, die duizenden deelnemers trekt, vormt daarmee een passend decor voor een jubileum dat draait om de kracht van samenwerking en de gezamenlijke identiteit van het Noorden.

Een tweedelige FryslânDOK
blikt terug op de rol van
regionale journalistiek in
de afgelopen tachtig jaar

FryslânDOK
Ook in de programmering krijgt het jubileum een plek. Een tweedelige FryslânDOK, die in oktober bij alle drie omroepen in première gaat, blikt terug op de rol van regionale journalistiek in de afgelopen tachtig jaar en kijkt vooruit naar de betekenis van regionale media in een veranderende samenleving. Wat is de rol van de omroepen in een tijd waarin vertrouwen in media, persvrijheid en democratie onder druk staan? Met verhalen uit de praktijk en beelden uit het archief wordt geschetst wat betrouwbare regionale journalistiek betekent voor de toekomst. Deel 1 van FryslânDOK wordt op 2 en 3 oktober uitgezonden bij Omrop Fryslân, RTV Drenthe en RTV Noord. Op 9 en 10 oktober volgt deel 2.

NNO
Een ander initiatief in het kader van Samen 80 is een bijzonder concert in samenwerking met het NNO, het Noord-Nederlands Orkest. Iedere omroep brengt een eigen muzikale keuze mee: muziek die past bij de regio, herkenning oproept en laat horen waar ze vandaan komen. Samen met het NNO krijgen deze muziekstukken en bekende omroeptunes een nieuwe, orkestrale vorm. Zo ontstaat een concert waarin de drie omroepen ieder hun eigen geluid laten horen, maar vooral ook samen één verhaal vertellen: dat van het Noorden. Het wordt op 13 november ten gehore gebracht tijdens het NNO-concert Symfonische soundtracks in De Lawei Drachten.

“Regionale omroepen zijn al 80 jaar dichtbij”, constateert hoofdredacteur/directeur Marc Visch (RTV Drenthe). “Met deze evenementen laten we zien waar we vandaan komen, maar vooral ook hoe sterk we samen zijn.” Volgens Ingrid Spijkers, hoofdredacteur van Omrop Fryslân, ligt die kracht in herkenning en samenwerking: “Er zijn verschillen, maar ook veel gelijkenissen als plattelandsprovincies. Veel onderwerpen spelen in alle drie de provincies.” Ook voor RTV Noord draait Samen 80 om meer dan alleen terugkijken. Hoofdredacteur Marcel Gelauff: “Het is vooral een mooie aanleiding om te vieren wat we samen hebben opgebouwd. Een kans om samen terug te blikken én om er met z’n allen een mooi, feestelijk jaar van te maken.”

Van RON naar drie regionale omroepen
De gezamenlijke geschiedenis van de regionale omroepen in het Noorden begint in 1946. In dat jaar start de Regionale Omroep Noord (RON) met Nederlandstalige radio-uitzendingen voor Fryslân, Groningen en Drenthe.

Voor de eerste aanzet voor een onafhankelijke regionale omroep moeten we terug naar april 1945, vlak na de bevrijding van Nederland. De informatievoorziening ligt vrijwel geheel stil en is grotendeels in handen van het Provinciaal Militair Commissariaat. Twee Groninger studenten, Jan Posthumus en Gijs Stappershoef, stappen naar de militairen om hen te overtuigen van het nut van een radiozender. In mei 1945 is de eerste uitzending van de OPMC (Omroep van het Provinciaal Militair Commissariaat).

Vanaf 19 januari 1946 wordt vanuit Groningen naast een ‘Grunneger oetzenden’ en een ‘Dènse uutzendink’ ook een ‘Fryske útstjoering’ gemaakt. De regionale omroep RON is geboren. In een studio in Groningen wordt elke dag op specifieke tijden verbinding gemaakt met de zender in Hoogezand. Er worden redacties opgezet in Leeuwarden en Assen, maar programmamakers uit Drenthe en Fryslân moeten nog steeds naar Groningen komen om radio te maken.

Opgesplitst
Dit verandert pas in 1968 als Fryslân zijn eigen studio krijgt en de RONO (Regionale Omroep Noord en Oost) iedere week achttien uur radio uitzendt. De RONO is samen met zijn Limburgse evenknie ROZ vanaf het begin overigens onderdeel van de Nederlandse Radio Unie (NRU), die vanaf 1969 verder gaat als NOS. In feite worden de twee regionale omroepen vanuit Hilversum bestuurd.

In 1978 volgt een belangrijke verandering als de RONO wordt opgesplitst in drie zelfstandige regionale omroepen: Radio Fryslân (voor Friesland), Radio Noord (voor Groningen en Drenthe) en Radio Oost (voor Gelderland en Overijssel). Ook na deze afsplitsing blijven deze zenders onder direct bewind staan van de NOS. Pas in 1989, met de nieuwe Mediawet, worden de omroepen zelfstandig losgemaakt van de NOS en worden hun namen achtereenvolgens Omrop Fryslân (vanaf 1988), RTV Oost (vanaf 1992), RTV Noord (vanaf 1995), RTV Drenthe (vanaf 1995) en Omroep Gelderland (vanaf 1997).

Bron: BM
Fotografie: Omrop Fryslân, Rego Meijer