Zorgen om online mis- en desinformatie nemen sterk toe in 2026
Het Digital News Report 2026, dat het Commissariaat voor de Media dinsdag presenteert, laat zien dat de zorgen om online mis- en desinformatie het afgelopen jaar sterk zijn toegenomen. De helft van de Nederlanders maakt zich daar veel zorgen over. Tegelijkertijd geven steeds meer Nederlanders, met name 18- tot 35-jarigen, aan dat sociale media hun belangrijkste nieuwsbron zijn. Ook neemt de groep die alleen sociale media voor nieuws gebruikt toe.
Momenteel bestaat deze groep uit 7 procent van de bevolking, oftewel ruim 1 miljoen Nederlanders. Deze groep gebruikt geen andere nieuwsbronnen zoals nieuwssites, televisie of radio. Het is een paradox: het nieuws op sociale media wordt niet vertrouwd, maar toch is sociale media van steeds groter belang voor het nieuwsgebruik. Een andere ontwikkeling online is het toenemende gebruik van AI-chatbots voor nieuws. Maar ook de antwoorden van AI-chatbots over nieuws worden weinig vertrouwd.
Opkomst nieuwsinfluencers
Wereldwijd is het volgen van zelfstandige online nieuwsmakers (ook wel bekend als nieuwsinfluencers) sterk in opkomst. In Nederland geldt dat nu nog in beperkte mate. Zelfstandige nieuwsmakers zijn vooral onder jongeren goed zichtbaar. Van de 18- tot 24-jarigen volgt 46% online nieuwsmakers of influencers die ook over nieuws praten.
Robuuste nieuwsvoorziening
Commissariaat-voorzitter Amma Asante: “In vergelijking met andere landen is in Nederland het vertrouwen in nieuws en nieuwsmerken nog hoog. Het werk van journalisten wordt hier ook hoger gewaardeerd dan in andere landen. Dat is positief. We hebben dus iets te verliezen dat we moeten beschermen. Niet voor niets is ‘Robuuste nieuwsvoorziening’ één van de focusthema’s van het Commissariaat. Wij zetten ons bijvoorbeeld in voor algoritmes die pluriform media-aanbod mogelijk maken. En voor het zichtbaar en vindbaar maken van betrouwbaar nieuws op alle distributiekanalen, ook digitaal. Dit doen wij zodat Nederlanders kennis blijven nemen van pluriforme en onafhankelijke informatie en kwaliteitsjournalistiek.”
Webinar
Dinsdagochtend tussen 11.00 en 12.30 uur lanceert het Commissariaat het rapport met een webinar. Belangstellenden kunnen zich nog aanmelden via deze link. Deelname is gratis. De ochtend start met de presentatie van de belangrijkste onderzoeksresultaten. Daarna gaat mediaspecialist Elger van der Wel in gesprek met deskundigen uit het vak over actuele, in het rapport gesignaleerde ontwikkelingen en vraagstukken.
Drie aanbevelingen van het CvdM
We zien dat het nieuwsgebruik verschuift naar de grote internationale platforms. Zij worden poortwachters van het nieuws en bepalen wat mensen wel en niet zien. Dat kan kwaliteitsnieuws zijn, maar ook informatie vanuit ongeverifieerde bronnen of schadelijke content. We zien tegelijkertijd interesse en vertrouwen in nieuws dalen, en zorgen om mis- en desinformatie en nieuwsmijden toenemen. Het Commissariaat vindt dit zorgelijke ontwikkelingen.
Gebruik, interesse en vertrouwen versterken elkaar. Meer interesse en meer nieuwsgebruik hangen samen met meer vertrouwen in nieuws. Maar het tegenovergestelde is ook waar. In het Digital News Report doen we de volgende drie aanbevelingen:
Stimuleer nieuwsgebruik met wet- en regelgeving voor grote platformbedrijven
Met Europese wet- en regelgeving is er een sterke wettelijke basis om democratisch gezondere feeds actief te stimuleren of af te dwingen. In ons rapport ‘Naar democratisch gezonde feeds’, dat afgelopen mei verscheen, zetten we opties voor beleid en toezicht uiteen. Met name de ontwikkeling van prominentiebeleid vinden we belangrijk. Professionele journalistiek moet zichtbaar en vindbaar zijn online.
Stimuleer nieuwsinteresse onder jongeren door in te spelen op hun nieuwsbehoeften
In het Digital News Report zien we al jaren dat de interesse voor nieuws onder jongeren daalt. Maar jongeren hebben wel degelijk interesse in nieuws als het voldoende relevant voor ze is en past bij hun behoeften. Ze maken bijvoorbeeld gebruik van AI-chatbots voor nieuws, omdat het hen helpt sneller het nieuws te begrijpen. Dit kan erop wijzen dat nieuws voor jongeren soms niet herkenbaar genoeg is en moeilijk te begrijpen is.
Verstevig het vertrouwen in nieuws door transparant te zijn over de journalistieke werkwijze
Nederlanders die het nieuws vertrouwen, hebben een voorkeur voor neutraal, onpartijdig nieuws. Het vertrouwen is ook groter als duidelijk is dat nieuwsmedia zo min mogelijk worden beïnvloed door eigenaren van nieuwsmedia of politici. Het is dus belangrijk dat feitelijk nieuws herkenbaar gescheiden wordt van opinie en achtergrond. Transparantie versterkt het vertrouwen in de journalistiek en biedt een uniek concurrentievoordeel tegenover niet-journalistieke bronnen. De uitdaging is dit ook via sociale media waar te maken.
Het vervolg
Het Commissariaat start in 2026 een verkenning waarin we de risico’s van AI-diensten voor het nieuwsgebruik verder onderzoeken en toelichten welke rol het Commissariaat én Europese wet- en regelgeving daarin kunnen spelen. Ook gaan we in 2026 verkennen in hoeverre zelfstandige online nieuwsmakers risico’s vormen voor een robuuste nieuwsvoorziening in Nederland.
Het gehele Digital News Report Nederland 2026 is hier te vinden.
Wereldwijd onderzoek
Het jaarlijkse Digital News Report geeft de laatste stand van zaken weer op het gebied van het nieuwsgebruik en het vertrouwen en de interesse in nieuwsmedia in Nederland. Het Commissariaat werkt sinds 2018 samen met The Reuters Institute for the Study of Journalism en brengt jaarlijks de Nederlandse versie van het Digital News Report uit. Het onderzoek wordt uitgevoerd in 48 landen wereldwijd. Met de data kunnen we ontwikkelingen in het nieuwsgebruik signaleren en agenderen.
Bron: Commissariaat voor de Media/BM
