Presenteren is meebewegen
Presenteren voor live publiek is een vak apart. Je kunt je thuis uren voorbereiden. Je kunt het draaiboek uit je hoofd leren, precies weten wie er na jou komt en alvast bedenken waar je een grapje kunt maken. Je kunt zelfs bedenken op welk moment je even een stilte laat vallen. En dan stap je het podium op en blijkt een zaal zich helemaal niet aan je draaiboek te houden.
Afgelopen zomer presenteerde ik het Benefietconcert voor KiKa. Een avond met muziek, optredens, en een zaal vol mensen die daar niet alleen waren om naar een mooi programma te kijken, maar ook om bij te dragen aan een belangrijk doel. En juist tijdens zo’n avond merkte ik weer waarom ik zo graag live presenteer. Een publiek praat namelijk terug. Niet letterlijk, maar je voelt het.
Je merkt wanneer mensen echt luisteren. Wanneer een grap aankomt. Wanneer je iets misschien iets te lang uitlegt. Wanneer er spanning in de zaal zit. Wanneer mensen geraakt worden door een verhaal of optreden. Soms is één lach genoeg om te weten: oké, deze kant kunnen we op. Dat vind ik fascinerend.
Voor een camera kun je opnieuw beginnen. Als je een zin verkeerd zegt, doe je hem gewoon nog een keer. Als je presentatie iets te lang duurt, wordt er achteraf misschien ergens in de montage een stukje uitgeknipt. Op een podium heb je die luxe niet. Daar moet je het doen met wat er op dat moment gebeurt. En dat betekent dat presenteren voor mij veel meer is dan teksten oplezen en de volgende spreker aankondigen. Je moet aanwezig zijn. Je moet kunnen luisteren terwijl je zelf praat. Je moet durven afwijken van wat je had bedacht als dat de avond beter maakt.
Een goed voorbeeld daarvan tijdens dat Benefietconcert, was dat het overhandigen van de cheque totaal anders liep dan gepland. We waren aan het eind van de prachtige avond gekomen. Ik had alle artiesten bedankt, alle sponsoren benoemd en toen riep ik: ‘Laat de cheque maar komen!’ Maar het bleef leeg. Paniek achter de schermen. Het publiek werd ongemakkelijk en ongeduldig. Er viel even een stilte. En dat is nou eigenlijk precies wat ik zo leuk vind aan het dagvoorzitterschap. Want dan moet je reageren op wat er gebeurt.
Zonder na te denken zei ik: ‘Nou jongens, de cheque is kwijt! Maar goed, wat maakt dat geld uit? Jullie hebben een leuke avond gehad toch?’ De zaal begon meteen te lachen, en het voelde alsof het publiek ineens weer adem durfde te halen. De spanning was er totaal uit. Het voelde niet meer opgelaten. Niet veel later kwam er gelukkig iemand met de cheque aangerend, en kon die in een fijne, ontspannen sfeer worden overhandigd.
Een draaiboek is belangrijk. Sterker nog: ik hou ervan als alles goed is voorbereid. Maar het draaiboek is uiteindelijk een hulpmiddel, geen doel op zich. Want stel dat een spreker uitloopt. Of een microfoon het ineens niet doet. Of iemand op het podium iets zegt waar de zaal zó hard om moet lachen dat je je volgende zin eigenlijk niet meer kunt beginnen. Dan kun je moeilijk zeggen: ‘Sorry, volgens mijn draaiboek moet ik nu door.’ Je moet meebewegen.
Bij een benefietavond komt daar nog iets bij. Het is niet zomaar een avondprogramma. Er zit een doel achter. Je wilt mensen meenemen in het verhaal, maar je wilt ook dat het een fijne avond wordt. Niet zwaar om het zwaar zijn, maar met ruimte voor muziek, plezier, ontroering en verbinding. En precies die afwisseling maakt live presenteren zo interessant.
Want dat vraagt iets van je als presentator. Je moet niet alleen goed kunnen praten, maar ook goed kunnen kijken. Niet alleen een verhaal kunnen vertellen, maar ook kunnen luisteren. Niet alleen voorbereid zijn, maar ook flexibel genoeg om het moment zijn werk te laten doen. En het KiKa-benefietconcert herinnerde me daar weer aan. Dat ik het leuk vind om voor een zaal te staan, wist ik al. Maar ik denk dat ik vooral hou van het contact dat ontstaat zodra je daar daadwerkelijk staat. Want uiteindelijk presenteer je nooit vóór een publiek. Je presenteert mét een publiek. En als die interactie klopt, heb je een magische avond.
Esther van Harten
Actrice, presentatrice en dagvoorzitter