4 mei
Ik houd niet zo van vlaggen, maar vandaag hijs ik hem voor het eerst van mijn leven. Halfstok dan. Het is het begin van een drukke week, met de lancering van de nieuwe podcast en korte film ALPHA, die we produceerden en met de start van het repetitieproces van het theaterstuk ‘Pyrha gooit een steen’. Maar vanavond eerst de Dodenherdenking.
Om de hoek van mijn huis staat een bronzen beeld van een jonge vrouw. Ze zit kaarsrecht op een stoel met haar handen in haar schoot en kijkt recht voor zich uit, sterk en onverschrokken, denk ik altijd, wat nogal in tegenspraak is met die brave houding. De vrouw heeft net als veel standbeelden van vrouwen (als ze er al zijn) geen naam, maar wordt simpelweg de Zittende Vrouw genoemd. Onder haar voeten worden jaarlijks op 4 mei door de wijk bloemen gelegd, achter haar rug de vlag gehesen.
Sinds ik acht jaar geleden met mijn gezin in Bos en Lommer ging wonen, een echte gemengde stadse wijk van Amsterdam, heb ik geen herdenking gemist. Het voor de gelegenheid aangeharkte plantsoen wordt altijd druk bezocht op 4 mei. Er is een heus orkest, kinderen leggen bloemen, de wijkagent kijkt goedkeurend toe en ook op omringende balkons houden mensen twee minuten stilte. Het maakt niet uit dat de speeches verwaaien en er hier en daar een valse noot klinkt, het voelt alsof de buurt hier eens per jaar echt samen komt.
Afgelopen november werd echter bekend dat er dit jaar geen herdenking bij de Zittende Vrouw zou zijn. Het organiserende comité dat uit twee oudere buurtbewoners bestond was ermee gestopt en als niemand zich geroepen voelde zou er geen herdenking zijn dit jaar. Meteen probeerde ik excuses te bedenken waarom ik me vooral niet als vrijwilliger op zou hoeven geven. Je weet wel: ‘te druk’, ‘waarom ik?’, ‘er zijn toch zat andere mensen die dat kunnen doen?’.
Met het productiebedrijf Aldus’ en de stichting Autres Directions, die ik samen met Tijl Akkermans leidt, doen we veel projecten waarin oorlog of bedreiging van de democratie centraal staan. We maakten bijvoorbeeld Gedwongen – tewerkgesteld in Duitsland (nu te zien in Nationaal Monument Kamp Vught) en de tentoonstelling Imagining Futures nav de inval van Hamas in Israël en het daaropvolgende genocidale geweld in Palestina. Deze maand lanceren we ook het project RECONSTRUCT. Dus tja…
En dan heb ik het niet eens over al die oorlogen die dagelijks via onze schermen op ons netvlies worden gebrand, maar waar we zo machteloos bij staan te kijken. En dus meldde ik me in november toch maar voor de eerste vrijwilligersbijeenkomt van het nieuwe herdenkingscomité. Ik bleek gelukkig niet de enige. Vanavond wordt gewoon de vlag halfstok gehesen achter de Zittende Vrouw en staat de buurt twee minuten stil. Het voelt weinig voor wat er te betreuren valt.
Emmie Kollau
Podcastmaker, schrijver, producent Aldus’ producties en Autres Directions
Foto: Liza Kollau