Werken over de grens: waarom redacties een betrouwbare VPN-server nodig hebben

Redacties zijn geen vreemd doelwit
Cyberaanvallen zijn allang niet meer voorbehouden aan banken of ziekenhuizen. In het eerste kwartaal van 2025 steeg het aantal cyberaanvallen in Nederland met 53 procent, tot gemiddeld bijna tweeduizend aanvallen per organisatie per week. Wereldwijd lag de stijging op 47 procent, zo blijkt uit onderzoek van Check Point Software Technologies. Mediabedrijven werken vaak met veel externe partijen, wisselende locaties en tijdelijke toegang voor freelancers en gastploegen. Dat maakt hun netwerken lastiger af te schermen dan dat van een kantoororganisatie met één vaste vestiging.

Geoblocking raakt ook de publieke omroep
Uitzendrechten stoppen doorgaans bij de landsgrens. Een programma dat in Nederland gewoon te bekijken is, kan voor kijkers in het buitenland alsnog geblokkeerd zijn, en andersom. Dat overkwam de NOS zelf tijdens de Olympische Spelen, toen het IOC de omroep dwong om de beelden in het Journaal te laten blokkeren voor kijkers buiten Nederland, terwijl de rest van de uitzending wel gewoon vanuit het buitenland te volgen bleef.

Ook buiten de sport speelt dit. Na de sancties tegen Rusland werden de websites van RT.com en Sputnik in 2022 in de hele Europese Unie geblokkeerd, een besluit waarover de Nederlandse Vereniging van Journalisten zich destijds bezorgd toonde, zo valt te lezen op Wikipedia. Wie voor het werk toegang nodig heeft tot bronnen die vanuit Nederland niet bereikbaar zijn, of net andersom, loopt tegen hetzelfde soort blokkade aan als een kijker die toevallig op vakantie is.

Wat een VPN-server precies doet
Een VPN-server is de tussenstop waar internetverkeer versleuteld doorheen gaat voordat het bij de eindbestemming aankomt. Het apparaat waarmee iemand werkt, verbindt met die server, en vanaf dat punt lijkt het alsof diegene vanuit de locatie van de server online is. Kies je een VPN server in het land waar een uitzending wel beschikbaar is, dan omzeil je de blokkade zonder dat de content zelf verandert. Op een onbeveiligd netwerk versleutelt de server bovendien het verkeer tussen apparaat en internet, zodat anderen op datzelfde netwerk niet kunnen meelezen.

Surfshark biedt bijvoorbeeld toegang tot meer dan 4500 servers verspreid over zo’n 100 locaties wereldwijd. De servers draaien volledig op RAM, wat betekent dat gegevens bij elke herstart automatisch worden gewist, en de serverinfrastructuur is onafhankelijk gecontroleerd door de auditbureaus Deloitte en Cure53.

Onbeveiligde netwerken op locatie
Persconferenties, filmsets en festivalterreinen draaien meestal op gedeelde wifi, en die is zelden goed beveiligd. Zelfs een netwerk met een wachtwoord dat alleen bezoekers krijgen, is volgens het Nationaal Cyber Security Centrum niet veilig te noemen. Wie daar interviews uploadt of inlogt op de redactieomgeving, stuurt gevoelige gegevens over een netwerk waar ook onbekenden op zitten. Voor correspondenten in landen met strenge internetregels komt daar nog iets bovenop: bronnen beschermen wordt lastiger zodra een overheid meekijkt op het lokale netwerk.

Waar op te letten bij het kiezen van een VPN-server
• Hoe meer landen beschikbaar zijn, hoe groter de kans dat er een server in de buurt van de productielocatie staat.
• Voor het versturen van ruwe beelden of live streaming telt elke seconde, dus een server met voldoende bandbreedte is geen overbodige luxe.
• Moderne protocollen zoals WireGuard bieden een goede balans tussen snelheid en beveiliging.
• Een aanbieder die aantoonbaar geen verkeersgegevens bijhoudt, is te verkiezen boven een aanbieder die dat alleen belooft.
• Laptop, telefoon en soms ook een router op locatie moeten allemaal tegelijk verbinding kunnen maken.

Kort samengevat
Redacties werken steeds internationaler, en dat brengt twee terugkerende problemen met zich mee: netwerken die niet te vertrouwen zijn en content die om juridische redenen niet overal beschikbaar is. Een VPN-server lost geen van beide problemen structureel op, maar geeft wie op locatie werkt wel een veilige en werkende verbinding op het moment dat het nodig is. Voor cameraploegen, correspondenten en producenten die regelmatig buiten Nederland werken, is het inmiddels net zo’n vast onderdeel van de uitrusting geworden als een goede microfoon of een reservebatterij.