Horse race

Elke winter spelen of speelden ze de hoofdrol in de wielerverslaggeving. In die mate dat het bij wedstrijden waar ze niet eens aan meedoen, vaak toch over hen gaat. Ook dit seizoen ging het in de berichtgeving over een tweestrijd tussen Van der Poel en Van Aert, en werd er uitgekeken naar een ‘heroïsch duel’, dat dit weekend zou moeten plaatsvinden tijdens het WK veldrijden in het Zeeuwse vestigingsstadje Hulst.

Het is een dynamiek die we vaker zien, en die al lang niet meer beperkt is tot de sport. Horse race journalism is de uit Amerika overgewaaide neiging om verkiezingen in de verslaggeving te reduceren tot een paardenrace, tot een wedstrijd. In 2012 lieten de collega’s van Medialogica zien dat – mede door de vele tv-debatten, talkshows en peilingen – media vooral aandacht hadden voor de VVD van Rutte, de PvdA van Samsom en de SP van Roemer. Zeg maar: de grote drie van dat politieke jaar. De grote verliezer: de inhoud.

Een tweestrijd (laat staan een driestrijd) gaat het dit weekend in elk geval níet worden. Begin januari liep Van Aert een breukje in zijn enkel op toen hij onderuit schoof tijdens de spekgladde Zilvermeercross in Mol. Zijn cross-seizoen zit erop. Zonder lekke banden of ander malheur wordt Van der Poel zondagmiddag voor de achtste keer wereldkampioen. De achtste keer, ongeëvenaard bij de mannen. Misschien moeten we voortaan maar spreken van ‘de grote één.’ En horse race of niet: ik zit voor de televisie.

Tjebbe Venema
Redacteur en researcher Medialogica van HUMAN

Bericht delen

Nieuwe helden

25 weken lang liet me vergezellen door (en nu ga ik ongegeneerd reclame maken) de HUMAN-podcast Goliath. In Goliath doen verschillende Davids hun verhaal, die om uiteenlopende redenen de strijd zijn aangegaan met de overheid of een groot bedrijf.

In de aflevering die me het meest is bijgebleven, is dat de Haagse apotheker Paul Lebbink, die jarenlang een levensreddend medicijn maakt voor een jongetje met een zeldzame stofwisselingsziekte. Kosten: zo’n drieduizend euro per jaar. Als een Franse farmaceut het medicijn op de markt brengt, weigert Lebbink het af te nemen (voor anderhalve ton euro op jaarbasis). Wat volgt, is een felle juridische strijd, die blijvende gevolgen heeft voor de gezondheidszorg in Nederland.

Nu ben ik van mening dat het begrip ‘held’ aan inflatie onderhevig is omdat het al te gemakkelijk geroepen wordt. Maar in mijn ogen is Lebbink met recht een held te noemen. Terwijl ik vanochtend naar het Media Park loop, bedenk ik dat de laatste aflevering van het eerste seizoen van Goliath van enkele weken geleden dateert. Ik moet op zoek naar een nieuwe podcast voor mijn wandelingetjes. En vooral: naar nieuwe helden.

Tjebbe Venema
Redacteur en researcher Medialogica van HUMAN

Bericht delen

Koninklijke bikkel

Eind 2024 nam ik voor Medialogica samen met Floris-Jan van Luyn de marketing van defensie onder de loep. Want welk verhaal vertel je als je ruim negenduizend mensen per jaar moet binnenhalen? Wat laat je zien, en wat niet? Wat opvalt is dat meer recente wervingsvideo’s weer militaire actie laten zien, iets wat lang in de reclames ontbrak. Toch wordt er geen schot gelost, en dat heeft volgens militair historicus Christ Klep ermee te maken dat we geen krijgshaftige traditie hebben in Nederland.

Nederlanders hebben moeite met de ruwe kant van defensie, we houden die het liefst op afstand, is zijn analyse. Hoe anders is dat in (natuurlijk) Amerika. ‘Warriors wanted’ was tot een paar jaar terug de slogan waarmee dáár nieuwe rekruten werden geworven, en met Hollywood-achtige oorlogsdrama’s waarin de kogels je om de oren vliegen. Stiekem werd ík daar net iets enthousiaster van dan van het nieuws over Amalia.

Tjebbe Venema
Redacteur en researcher Medialogica van HUMAN

Bericht delen

Humeurmanagement

Maar niet alleen gisteren: eind vorige week namen we afscheid van VPRO-collega’s die de organisatie verlaten, een dag later zit de uitnodiging voor het volgende afscheid alweer in de mailbox. Het ligt dan op de loer, zei een collega die al eerder een reorganisatie meemaakte terecht, dat de energie uit een organisatie gezogen wordt.

Ik denk terug aan een gesprek dat ik jaren geleden op zijn Amsterdamse woonboot had met de in 2015 overleden filosoof en voormalig Denker des Vaderlands René Gude. Tot aan zijn dood propageerde hij wat hij ‘filosofisch humeurmaganment’ noemde. René leed aan botkanker en zijn kans op overleven was slechts een paar procent. Toch weigerde hij zich neer te leggen bij het naderende noodlot, terwijl hij er tegelijkertijd voor waakte tegen beter weten in vast te houden aan die paar procent kans die de artsen hem nog wél gaven.

Nu wil ik de situatie van Gude niet vergelijken met die van omroepmedewerkers. Wel denk ik dat de manier waarop hij die balans wist te bewaken een bron van inspiratie kan zijn. Tegelijk, als ik om me heen zie hoe gepassioneerd en gedreven de collega’s aan hun programma’s blijven werken, denk ik dat we wat dat betreft al best een eind zijn.

Tjebbe Venema
Redacteur en researcher Medialogica van HUMAN

Bericht delen

Gastles wolf

Dit najaar was ik samen met collega Arnout Arens getuige van zo’n gastles bij groep vijf van een basisschool in De Bilt. We werkten aan een tweeluik van Medialogica voor NPO Start over probleemwolf ‘Bram’, die meerdere slachtoffers maakte, met name kinderen. ‘Bram’ werd in december doodgeschoten door jagers.
We vroegen ons af of wolvenexperts misschien te stellig waren toen ze in de jaren na de terugkeer van de wolf in Nederland zeiden dat de mens niets te vrezen had van het roofdier. En we keken naar de rol die media hebben in het vergroten van de angst voor wolven, door incidenten breed uit te meten. We wisten dat we ons aan een gepolariseerd onderwerp waagden, en ‘Bram’ bleek inderdaad een verhaal vol intriges, tegengestelde belangen, rechtszaken en verdachtmakingen.

Natuurlijk was daar in groep vijf niets van te merken. De kinderen ontleedden het sprookje van Roodkapje – goed kunnen horen? Check. Grote ogen? Valt mee. Een kind in één keer opslokken? Dat niet – en stelden zinnige vragen, bijvoorbeeld hoe die schuwe wolf dan toch een kind had kunnen aanvallen, want ja, dat hadden ze van het Jeugdjournaal meegekregen.
Verder ging het over leren samenleven met de wolf, want de vraag die op tafel ligt is niet óf we dat willen, maar hoe we dat moeten doen. Wat dat betreft is het misschien een idee om de gastlessen wolf niet tot basisscholen te beperken. Bij het maken van de serie kregen wij de indruk dat juist volwassenen nog een hoop te leren hebben.

Tjebbe Venema
Redacteur en researcher Medialogica van HUMAN

Bericht delen

Sport als nieuwsontspanning

Iedere ochtend, nog met de slaap in de ogen, open ik steeds voorzichtiger de nieuwsapp en houd ik mijn hart een beetje vast. Want laten we eerlijk zijn: opbeurende verhalen zijn zwaar in de minderheid.
Juist daarom kijk ik uit naar de Olympische Winterspelen. Sport is magisch. Het verbindt. Ik geniet ervan als ‘we’ de wereld laten zien waar we als klein landje goed in zijn. Twaalf jaar geleden mocht ik voor RTL verslag doen van de Spelen in Sotsji vanuit het toenmalige Holland Heineken House. De medailles vlogen je om de oren en atleten werden als helden onthaald tijdens de huldigingen. Artiesten werden ingevlogen en de medaillemuur was te klein voor al het eremetaal. Vierendertig medailles in totaal, allemaal met een prachtig verhaal.

Ook onze reis naar de Russische badplaats zal ik niet snel vergeten. Met cameraman Gert van de Wetering vloog ik via Kyiv door naar Rusland. De overstap van acht uur voelde toen al ongemakkelijk op het verlaten vliegveld. Overal zwaarbewapende militairen, donkere, koude ruimtes, en een broodje was alleen nog uit een automaat te krijgen. Eenmaal in Rusland werden wij en alle cameraspullen tot in de puntjes gecontroleerd. Door het late tijdstip konden we geen taxi meer krijgen. Zo’n held ben ik niet, dus ik was dankbaar dat ik met Gert was en niet alleen.

Na de Spelen veranderde de wereld snel. Invasies, de MH17-ramp, oorlogen en geweld volgden elkaar in rap tempo op. De dreiging is er niet minder op geworden. ‘Onze’ Mark Rutte krijgt internationale lof voor zijn diplomatieke Fingerspitzengefühl als secretaris-generaal van de NAVO, terwijl wij hier bij de koffie praten over een noodpakket. Ondanks de gevaren besluiten iedere dag journalisten om af te reizen naar gebieden waar het allesbehalve veilig is. Ze dompelen zich onder in het leven van oorlog en conflict en doen daar dapper verslag van. Die uurtjes in Kyiv toen vallen daarbij in het niet.

De speech van de Canadese premier Carney in Davos over “het einde van de huidige wereldorde” kreeg veel lof en bevatte een heldere boodschap. En dus kijk ik misschien wel méér dan ooit uit naar de Spelen, in de hoop dat de rangorde op de schaatsbaan nog gewoon hetzelfde is.

Tessa van Hoof
Communicatiestrateeg, mediatrainer & interviewer

Bericht delen

Doe eens lief

Vorige week legde een rechter een contactverbod op aan een veertienjarig (!) meisje vanwege online pesterijen. Er zijn (alternatieve) media die iedere uitspraak van publieke personen vergroten en rijkelijk strooien met bijvoeglijke naamwoorden. Het aantal politici dat de afgelopen tijd het Haagse pluche vaarwel zei vanwege de verharding, is niet meer op twee handen te tellen.

Toen ik de vraag kreeg om deze week iedere dag een stuk te schrijven voor Broadcast Magazine, popte dit onderwerp meteen op. Tegelijk twijfelde ik: moet ik dit wel doen? Want ook deze blog kan weer reacties oproepen. Toch schrijf ik het, omdat ik er oprecht buikpijn van krijg als ik het nieuws lees zoals hierboven geschetst. Morgen komt het social mediaonderzoek uit en van de onderzoekers begrijp ik dat dat ook geen vrolijk nieuws oplevert.

De scheidslijn tussen plagen, pesten, vernederen, kapotmaken of ‘aanpakken’ is misschien dun. Een vaste norm is er wellicht niet. Maar ondanks die verschillen kun je jezelf wél afvragen of het echt nodig is om overtreffende, vernederende woorden te gebruiken in een comment op social media, een opinie, een kletspraatje in een podcast, een debat, op de werkvloer, in de klas of waar dan ook. Behandel mensen zoals je zelf behandeld wilt worden.

Het zijn misschien grote woorden voor iemand die een weekje een stukje mag schrijven. Toch vraag ik me oprecht af wanneer er een tegenbeweging komt die we gezamenlijk oppakken, zodat we het land weer een beetje liever maken. Er is al zoveel ellende in de wereld. Laten we weer trots zijn op ons kikkerlandje en elkaar een beetje heel laten.

Tessa van Hoof
Communicatiestrateeg, mediatrainer & interviewer

Bericht delen

Tussen nuance en nieuwswaarde

Deze week had ik weer meerdere fantastische gesprekken en het is nog maar woensdag. Over het mediavak met een geweldige journalist die al jaren radio maakt, en niet veel later met een arts die zich dagelijks inzet om de gezondheidszorg te verbeteren. Twee totaal verschillende gesprekken, maar met een overkoepelend thema: ze hebben passie voor hun vak en zijn hongerig om te vernieuwen. Of dat nu gaat over het delen van nieuws of om het verbeteren van het leven van een patiënt. Er wordt gebouwd aan een groter plaatje waarbij informeren een belangrijk terugkerend aspect is.

De arts heb ik het afgelopen jaar mogen helpen met een paar communicatievraagstukken, inclusief media-optredens. Hij merkte al tijdens en na het interview op hoe enorm impactvol media-uitingen over gezondheid zijn. Precies dit ziet hij tevens als een van de grootste drempels, zo legde hij uit.
Juist omdat gezondheid geen formule is, nuance en context meer dan belangrijk zijn en je dan ook nog moet nadenken over het maken van een helder verhaal. Het liefst met ook nog een paar lekkere, stellige uitspraken. Dat is voor velen onoverbrugbaar.

Dit argument komt mij bekend voor en ik ben dan zo trots als een arts of andere (wetenschappelijke) expert toch besluit het gesprek aan te gaan en ‘ja’ te zeggen tegen een interview. Vaak wetende dat social media ontploft met niet altijd even aardige en terechte comments. En toch nemen ze die stap, omdat zij zich ook verantwoordelijk voelen. Wetenschappers hebben zo’n belangrijke rol in het publieke domein. Juist door hun onafhankelijkheid, maar ook omdat ze nuance en context beheersen.

De begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is bijna 115 miljard. We kampen met een dubbele vergrijzing en de zorg kan de vraag amper aan. De gezondheidszorg is een vat vol verhalen. Hun werk verdient een plek in het publieke domein!

Tessa van Hoof
Communicatiestrateeg, mediatrainer & interviewer

Bericht delen

In geuren en kleuren

Die vraag stel ik niet omdat een groep 8’ers je komt interviewen, maar omdat je wordt gedwongen te vertellen in heldere, begrijpelijke taal. In een verhaal, in plaats van in vakjargon. Kun je iets eenvoudig en verhalend uitleggen, dan snapt uiteindelijk iedereen wat je doet. Dat is geen versimpeling, dat is scherpte.
Voor media- en vakmensen lijkt verhalen bouwen vanzelfsprekend. Kop, midden, staart. Concrete voorbeelden, alsof je er zelf bij bent. De kijker, luisteraar of lezer ruikt, proeft en voelt wat er gebeurt. Je zintuigen zijn aan het werk.

Maar is dat nog genoeg? Een goed verhaal verkoopt zichzelf al lang niet meer. Aansluiting met je doelgroep en zichtbaarheid zijn minstens zo belangrijk. Omdat we ook in een maatschappij leven waar gescoord moet worden, duiken we massaal in analyses, verscholen achter het computerscherm, met een kop koffie die koud wordt. Herkenbaar?

Terwijl je eigen verhaal daar niet ontstaat. Dat bouw je door te kijken, te luisteren en te ervaren. Tijdens mijn tijd bij RTL Boulevard leerde ik hoe belangrijk dat is. Het devies was simpel: ga naar De Toppers en kijk niet alleen naar het podium, maar naar het publiek. Kijk wat er leeft, daar begint het.
En zo kom je weer terug bij dat kind uit groep 8. Niet als eindstation, maar als basis. Een helder verhaal in begrijpelijke taal. Dat is de kern. Bouw je verhaal niet achter een scherm, maar in de wereld waarvoor je het vertelt.

Tessa van Hoof
Communicatiestrateeg, mediatrainer & interviewer

Bericht delen